mangesh

संपलेली माणुसकी
सौ. स्वाती संजय पोरवाल, बिबवेवाडी
त्या दिवशी रविवार होता. बऱ्याच दिवसांत हॉटेलात
जेवायला गेलो नव्हतो. माझी मुलगी म्हणाली, ""आज हॉटेलात जायचे.'' ती शक्‍यतो कधी बाहेर जेवायचे म्हणत नसल्याने माझ्या मिस्टरांनी लगेच होकार दिला. आम्ही तिघे एका प्रशस्त हॉटेलात गेलो. रविवार असल्याने बरीच गर्दी होती. बरेच लोक वेटिंगला होते. (कुठल्या प्रवासी तिकिटाला नव्हे हॉटेलमध्ये जेवायला) असो. कसेबसे आम्हाला एक टेबल मिळाले. आम्ही ऑर्डर दिली. जेवण येईपर्यंत सहजच इकडेतिकडे बघत होतो. समोरच्या टेबलावर 6-7 जणांचे कुटुंब बसले होते. सर्व हसतखेळत ताव मारत होते. त्याच बाजूला एक घोड्याटाइप खेळणे (गेम) होते. त्यावर एक वर्ष ते दीड वर्षांच्या लहान मुलाला घेऊन एक 10-12 वर्षांची मुलगी उभी होती. ते मूल छानपैकी घोड्यावर हलत होते, हसत होते. पण... त्या मुलीची नजर मात्र टेबलावर मांडलेल्या जेवणावर होती. तिच्या चेहऱ्यावरून तिला भूक लागल्याचे जाणवत होते. ती मुलाला घेऊन त्या कुटुंबाच्या टेबलाजवळ आली, तर ते मूल परत घोड्यावर जाण्यासाठी रडायला लागते. टेबलावरच्या एका स्त्रीने तिला हाताने तिकडे जाण्यास सुचवले. ती परत निराशेने वळली. आताही तिची नजर सर्व टेबलावर मांडलेल्या अन्नावर होती.आता आमचीही ऑर्डर आली होती. पण माझे काही जेवणात लक्ष लागेना. पती व मुलगी आनंदाने जेवत होते. माझ्या घशाखाली काही केल्या घास उतरेना. हे म्हणाले, "काय झाले? सारखे समोर काय पाहते आहे?'' मी त्यांना ती मुलगी व ते कुटुंब दाखवले. ते म्हणाले, ""जाऊ दे. त्याचं झाल्यावर तिला जेवायला देतील.'' पण माझे काही लक्ष लागेना. एव्हाना त्यांची जेवणं आटोपली होती व कुटुंबप्रमुखाने खुणेनेच वेटरला बिल देण्याची सूचना केली. मला कळून चुकले की त्या मुलीला इथे तरी जेवण मिळणे नाही. मला माहीत होतं, की जरी माझ्या मिस्टरांच्या मनात त्या मुलीला खायला घालायचे असले तरी ते भांडण नको म्हणून घालणार नाहीत. ते हात धुवायला गेले. एवढ्यात मी वेटरला पाहिले. त्याला बोलावले व त्या मुलीला पाव-भाजी व बरोबर दोन जोडी जास्त देण्यास सांगितले. वेटरजवळ 50 रु. दिले. तोपर्यंत ते लोक निघण्याच्या तयारीत होते. मी त्याच्या टेबलाजवळ जाऊन त्या स्त्रीला म्हणाले, ""माझा आज संकल्प होता, एखाद्या 10-12 वर्षांच्या मुलीला जेवायला घालायचे, पण दिवसभरात कोणीही भेटले नाही म्हणून तुमच्या कामवाल्या मुलीसाठी पावभाजी ऑर्डर केली आहे, ती खाईपर्यंत थांबा.'' त्या बाईने एकंदर प्रकार लक्षात घेता माझ्यावर जळजळीत कटाक्ष टाकला. मी तिच्याकडे न बघता त्या मुलीला खुणेने बोलावून तिला बसायला सांगितले व वेटरला परत ती मुलगी दाखवून लवकर आणण्यास सांगितले. तेवढ्यात माझे पती आले, मी काढतापाय घेतला. नंतर काय झाले माहीत नाही. बाहेर आल्यावर जेव्हा मी त्यांना ही गोष्ट सांगितली तेव्हा ते म्हणाले, ""पावभाजी का? तिला एक भाजी व 2-3 पराठे द्यायचे होतेस ना? ती तरी हे कधी खाणार? मी पैसे दिले असते.''दुसरा प्रसंग माझ्या मैत्रिणीच्या घरी तिच्या मुलाची बर्थडे पार्टी होती. मुले एन्जॉय करत होती. इडली, सांबार, बर्फी, केक, चॉकलेट, पलीकडे एक डिश धुण्यासाठी बाई बसली होती. तिच्याबरोबर एक 5-6 वर्षांचा मुलगा होता. तो केविलवाण्या नजरेने हे सर्व पाहत होता. मी मैत्रिणीला म्हणाले, ""त्याला खायला दे ना.'' ती म्हणाली, ""अगं सगळं झाल्यावर देईन. नाही तरी मुलं खूप उष्टं टाकतात.'' हे ऐकून माझ्या अंगावर काटा आला. आपल्या मुलाचं आपण किती कौतुक करतो. पाहिजे ती वस्तू त्याला आणून देतो. मग आपल्याकडे काम करणाऱ्या लहान बछड्यांचे असे हाल? मोठं माणूस असेल तर आपले मन मारू शकते, पण लहान मुलांना थोडी कळतं की आपण नोकर आहोत. आपल्याला असलं काही मिळणार नाही. मला वाटलं होतं एक डिश घ्यावी व त्या मुलाला द्यावी, पण मैत्रिणीचा स्वभाव पाहता हिंमत झाली नाही. आता वाटतं माझी डिश मी त्याला देऊन त्या मैत्रिणीलाही झाडायला हवं होतं, उष्टं देणं किती पाप. गरिबी हा त्यांचा गुन्हा आहे का? देवानेही अशा लोकांना जन्माची अद्दल घडवायला हवी.सर्व नोकर ठेवणाऱ्या लोकांना माझी कळकळीची विनंती, की कमीत कमी लहान मुलाचे मन मारू नका. आपल्या मुलासारखं त्यांना वागवा, मग बघा त्याच्या आयाही किती प्रामाणिकपणे काम करतील आणि तुमचे मनाचे समाधान? ते तर तुम्ही कशातही मोजू शकणार नाही, माणुसकीचा अंत करू नका.